Eve geri dönüş ve kültürel şok

Anayurdundan başka bir ülkeye göç edenler evlerine geri döndüklerinde yeniden kültürel şokla cebelleşmek zorunda...

Psikolog olarak çalıştığım yıllarda, farklı firmalarda danışman olarak görev yaptım ve yabancı bir ülkede çalıştıkları firmanın temsilcisi olarak liderlik rolü üstlenecek kişilerle ve aileleriyle ilgili verileri değerlendirdim. Sorumluluğum, bu kişilerin ve ailelerinin edindiğim veriler üzerinden bu tip görevler almaya uygun olup olmadıklarını değerlendirmek ve uyum sağlama açısından yabancı bir ülkede bulunmalarının getireceği riskleri ortaya çıkarmaktı.

Yabancı ülkeye varıldığında kültür şokunun aşamaları başlar. Birkaç ayın sonunda uyum sağlayamayıp hemen dönenler dahi olur. Ancak, ironik bir biçimde, pek çok aile için gerçek güçlük yabancı ülkede geçirdikleri birkaç yılın sonunda, eve geri dönüş sürecinde başlar. Yabancı bir ülkede, (çoğunlukla geride bıraktıklarından daha üstünde bir konumda sürdürülen) dahil oldukları yeni yaşam tarzı ve bu ülkede geliştirilen sosyal ilişkiler sonucu, gelenler büyük oranda kalmak istediklerini ifade eder ama gerçek, dönmek zorunda olduklarıdır.

Benim gözlemlerim, geri dönüşten sonra ailelerin vatanlarında uyum sağlamada daha çok zorlandıkları yönündedir. Çoğu, çocukları dahil, bunalıma girer; başka bir ülkede edinilen kısa süreli deneyim, farklı bir yaşam tarzı değerlerini ve inandıklarını değiştirtirmiştir. Dönüşle birlikte, kendi ülkelerinin daha önce yaşadıklarıyla aynı olmadığını keşfederler ve yakın akrabalarına, arkadaşlarına, kültürlerine yabancılaşırlar.

Kültürel şok

Afganlıların Amerika'da bulunmaya başlamalarından beri, çeşitli ortamlarda periyodik olarak onların anayurt özlemlerini ve politik kargaşa biter bitmez dönme isteklerini duymanız mümkündür. Kimileri bu şanlı günü yıllardır iple çekiyordur. Hem duygusal olarak, hem de entelektüel düzeyde, yeni bir ülkede yeni bir çevreye uyum sağlamanın bir ihtiyaç olduğu gerçeğiyle uzlaşmazlar. Her bahanede duygularını doğrulamak için bulundukları ülkeyi eleştirirler.

Yeni bir kültürle tanışmanın getirdiği sıkıntı, güvensizlik ve belirsizlik aşikardır. Bu kültürle yaşamak yeni yetilerin, farklı bir düşünme biçiminin ve sorunları çözmeye dair yeni bir bakışın edinilmesini gerektirir. Bu eşiğin geçilememesi rahatsızlığın daha derinlikli yaşanmasına yolaçar ve çaresizlik duygusunu büyütür. Sonuç olarak, yeni çevreye karşı düşmanlık beslenir, bu yeni yurdun değerleri ve kültürü reddedilir. Bu durumdaki insanların rahatsızlığı yaşadıkları kültür şokundan kaynaklanır.

Kültürel şok, kişilerin, kendilerininkinden oldukça farklı bir kültürün içine girmesiyle yaşanan psikolojik uyum bozukluklarına verdikleri tepkileri tanımlar. Birinin kendi kültüründe rutin kabul edilen davranışlar yadırgatıcı hale gelmiştir. Kültür şoku yoğun bir ev özlemi ve depresyon yaratabildiği kadar, kişinin gündelik yaşamdaki işlevselliğini de büyük oranda etkiler. Kültür şokunun daha ileri bir evresi geri çekilmedir. Anavatan birdenbire herşeyin üstünde bir önem arzetmeye balar. Yaşanmış tüm zorluklar ve sıkıntılar geri planda unutulur ve sadece iyi şeyler hatırlanır. Bu durumda birinin ayaklarını yeniden yere basması ancak eve yapılan bir yolculukla mümkün olur. Devamı >