Avrupa'nın
başındaki dert: Kıbrıs

The Economist, Kıbrıs sorununu inceleyen bir makale yayınladı. İşte, Türk ve Yunanlı olmayan, dışarıdan bir göz problemi böyle görüyor.

Kıbrıs'ta Türklerin ve Rumların kavgaları bitmediği için hem Avrupa Birliği, hem de NATO gergin bir durumda bekliyor. Ve bu gerginlik daha da artabilir.

Doğu Akdeniz'deki bir milyondan az nüfusa sahip küçük bir adadaki toplulukların kavgası, Avrupa Birliği'nin ya da NATO'nun geleceğini risk altına alabilecek güce sahip midir? Kulağa çılgınca geliyor ama olabilir. Son kırk yılın büyük bir kısmında Kıbrıslı Rumlarla Kıbrıslı Türklerin arası açık. Onların destekleyicileri, Yunanistan ve Türkiye de kendi aralarında yıllardır kavga ediyorlar.

Şimdi, adadaki iki topluluğun liderleri müzakereleri yeniden başlatmaya karar verdiler. 16 Ocak Çarşamba günü gerçekleşen ilk görüşmede Yunan kesimin lideri Glafkos Klerides ve Türk kesiminin lideri Rauf Denktaş haftada üç kez buluşmaya karar verdiler. Denktaş ilk buluşmanın "çok iyi" geçtiğini ve iki liderin "olayın özünü" tartıştıklarını söylemişti. Klerides yorum yapmadı ama ayrılmadan önce Denktaş'la belirgin bir şekilde el sıkıştılar. İki topluluğun anlaşma ihtimali geçmişte de umutlandırmıştı ama bu sefer iki taraf da bir anlaşmaya varmaları için dışarıdan baskı görüyor.

Tarihin yükü

İki topluluk arasındaki sorun, zamanında İngiltere'nin kolonisi olan adayı (iki üs dışında) 1960'ta terk etmesiyle başlamıştı. Kıbrıslı Rumlar Yunanistan tarafından yönetilmek istiyordu, Türkiye ise adaya yakınlığıyla sesini daha çok yükseltiyordu. Türkiye'nin 1974'deki müdahalesi ve adanın kuzeyine el koymasından beri ada ikiye ayrıldı. Dünya hala birleştirilmiş saydığı adanın Yunan tarafını resmi hükümet olarak tanıyor ama gerçekte başkent Lefkoşa (Yunanlılara göre Nicosia) bile bölündü ve Kıbrıslı Rumların otoritesi aradaki sınıra kadar sürüyor, bir santim ötesine geçemiyor.

Sınırın kuzeyindekiler kendilerini 1983'te Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti olarak ilan ettiler. Aslında bu da bir kurgu: Gerçek güç -para ve savunma- Türkiye'den geliyor. Rum tarafı bugünlerde zengin, Türk tarafı ise fakir ve giderek fakirleşiyor. Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler'le uyum içinde aldığı karar üzerine mallarına ve sınırın öbür tarafına seyahatlerine dair ambargo uyguluyor. Bir zamanlar kuzey zengindi, belli başlı turistik tesisler kuzey kesimindeydi. Ama bugün kişi başına düşen gelir güneyde 14.000$ iken, kuzeyde 4.000$ oldu. Devamı >